|
©Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri - TAY Projesi
|
|
|
|
|
|
Prostanna |
|
|
Çizimler için tıklayın...  |
Fotoğraflar için tıklayın...  |
|
Türü:
|
Kent |
|
Rakım:
|
m |
|
Bölge:
|
Akdeniz |
|
İl:
|
Isparta |
|
İlçe:
|
Eğirdir |
|
Köy:
|
Sevinçbey |
|
Araştırma Yöntemi:
|
Yüzey Araştırması |
|
Dönem:
|
Roma Hellenistik |
|
|
|
  |
|
| Yeri: Prostanna Antik Kenti; Eğirdir Gölü'nün güneybatı ucunda; Davras Dağı'nı kuzeydoğusundaki tepeye bağlayan dar bir arazi üzerinde ve esas olarak tepenin güney ve güneybatısına lokalize edilmiştir. Ptolemaios kentin adını Prostama olarak anar [Ptolemaios 5; 5; 7]. Hierokles listesinde Tymbriada ve Konana antik kentleri arasına yerleştirilmektedir [Hierokles 674; 1]. |
| Konumu ve Çevresel Özellikleri: |
| Tarihçe: Prostanna; Hellenistik Dönem öncesinde bir karakol işleviyle kurulmuştur. Hellenistik Dönem'de önemli bir garnizon olmuş; Roma'nın koruması altında zaman içinde gelişmiştir. Kentin adının yer aldığı en eski resmi yazıt; MÖ 113'e ait; Delos'da Prostaenneis Demosu tarafından Asia Eyaleti'nden bir quaestor propraetor şerefine dikilen yazıttır. Yazıt küçük bir kent olan Prostanna'nın Roma ile diplomatik ilişkilerinin gücünü kanıtlar ve elçi isimlerinin antik Yunanca olmayışı Yunan etkisinin henüz nüfuz edemediğini gösterir. Kent; Bizans Dönemi'nde Hierokles listesinde adı bulunan Eudoxiopolis ile özdeşleşebilir [Jones 1971: 143]. MÖ 1. yüzyıldan itibaren; Roma İmparatorluk Dönemi'nde Antoninus Pius'dan (MS 138-161) II. Claudius'a kadar sikke basılmıştır. Sikkelerde "Viaros" dağ tanrısı olarak betimlenmiştir. Epigrafik buluntular ve çanak çömlek parçaları kentin Hellenistik ve Roma dönemlerindeki varlığını doğrular. |
| Araştırma ve Kazı: Antik kentte; 1957 yılında M.H. Ballance tarafından araştırmalar gerçekleştirilmiştir. 2001 yılında ise; M. Özsait başkanlığında yüzey araştırmaları yürütülmüştür. Aynı yıl içersinde; T. Drew-Bear tarafından kente dair epigrafik araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanmış tescilli arkeolojik sit alanları listesinde yer almaktadır. |
| Tabakalanma: |
| Buluntular: |
| Kalıntılar: Yerli halk tarafından kurulan kent; kuvvetli tahkimata sahiptir. Sarp ama zirvesi yassı olan arazi; yaklaşık 200 m çapındaki akropolisi oluşturur. Sur duvarları oldukça hasar görmüştür. Duvarlar 2 m kalınlığında büyük ve kaba kireçtaşı bloklardan örülüdür. Duvarın iç yüzünde kısmen harç kullanılmıştır. Kuzeydoğu yönünde geç dönem onarımlarına ait küçük bloklar saptanmıştır. Surda olması muhtemel iki kapının yeri Ballance'ın planında A ve B olarak işaretlenmiştir [Balance 1959: 126]. A kapısı iki kule arasında yer alırken; B kapısı tek bir kule ile desteklenmiştir. Akropolisin güneybatısında tiyatro inşaasına uygun bir yamaç bulunmasına rağmen kalıntı tespit edilememiştir. Kent akropolisinin güneydoğusundaki sırtların aşağısında ise bir hamamın hypokaust sistemi saptanmıştır. Hamam kent genişlerken yapılmış olmalıdır. Hamam yakınında; mimari parçaları görülebilen bir tapınak yer alır. Akropolis zirvesinde; küçük bir tapınak olabilecek dörtgen bir yapının kalıntıları bulunur. Akropolisin Kuzeybatısındaki Yapı Topluluğu: 2015 yılında F. Özcan ve ekibi tarafından yapılan yüzey araştırmasında akropolün 700 m kuzeybatısında bir yapı tespit edilmiştir. Özenli işçiliğe sahiptir. Girişi güneydedir. 8,60x6,60 m boyutlarındadır. Yapı içerisinde çüatı kiremitleri ve taban tuğlaları bulunmaktadır. Yapı geçici olarak anıt mezar olarak isimlendirilmiş, ancak küçük tapınak veya kamusal yapı olabileceği düşünülmektedir. Yapının 10 m güneyinde çok mekanlı yapılar vardır. Güneybatısında stoa benzeri bir yapı vardır. Ayrıca bir sarnıç ve birbirine mesafeli tekli yapılar bulunmaktadır. Bu alanın extraurban küçük bir yerleşme olduğu düşünülmektedir. Kentte agora dışında yerleşmeye en uygun alandır. Mons Viarus Savunma Yapıları: Viarus Tepesi kentin kuzeyinde, yerleşmeye hakim noktada yer almaktadır. Kuzeyi ve doğusu yarla çevrilidir. Güneybatısındaki sırtta, 500 m mesafede güneydoğu-kuzeybatı doğrultulu, çift cidarlı, düzgün kesilmiş blok taşlarla harç kullanılarak inşa edilmişü, yaklaşık 5 m uzunluğunda, Hellenistik Dönem'e tarihlenen kule yapısının temelleri bulunmaktadır. Gözetleme kulesi olmak için oldukça uygun bir konumdadır. Geç Antik Dönem'de yapılmış olan sur hattının uç noktasındadır. Uç Karakolları: Akropolisin güney ve güneybatısında birer karakol bulunmaktadır. Akropolisin 400 m güneyinde yer alan karakol, askeri yolun 20 m doğusundaki bir sırt üzerindedir. A kapısını net olarak görmektedir. Güneybatı-kuzeydoğu doğrultulu, 9,80x6,20 m boyutlarındadır. Çift cidarlı duvarları kireçtaşı bloklardan inşa edilmiştir. İçüerisinde seramik parçaları ve çatı kiremitleri bulunmuştur. Diğer karakol akropolisin yaklaşık 350 m güneybatısındadır. Güneybatısında açılan taş ocağı nedeniyle yapı tahrip olmuş, temel taşlarının bir kısmı başka yere taşınmıştır. 10x20 m boyutlarındadır. Ancak tahribat nedeniyle kesin tayini yapılamamaktadır. Akropolisteki Yapılar: Güney kısmında farklı boyutlarda kare ve dikdörtgen planlı, tek veya çok odalı geçici ve özensiz yapılar varken, kuzey kısmında daha özenli yapılmış kamusal ve dinsel nitelikte yapı ve yapı kompleksleri bulunmaktadır. Güneydeki yapılar A kapısına yakındır. Bu yapıların akropol savunması amacıyla yapıldığı ve buradaki askerlerin kullanımı için var olduğu düşünülmektedir. Bitişik odaların ayrı girişleri vardır ve birbirine geçiş yoktur. Devşirme malzeme ve harç kullanıldığı için Geç Antik Dönem'de de kullanıldığı düşünülmektedir. Antik Yol: Kentin kuzeybatısında yer almaktadır. Kuzey-güney doğrultuludur. Güneybatı uç karakoluna gitmektedir. Zemin döşeme taşları izlenebildiği kadarıyla 390 m uzunluğunda, 3,30 m genişliğindedir. Döşeme için 30-40 cm boyutlarında taşlar kullanılmıştır. Yolun kenarları daha düzgün biçimlendirilmiş taşlarla sınırlandırılmıştır. Yağmur suyunu yanlara yönlendirecek şekilde tasarlanmıştır. Yolun ortasında 2 sıra düzgün şekillendirilmiş büyük taş vardır. Yöre halkından öğrenildiğine göre yol 1992 yılına kadar kullanılmıştır. Prostanna'nın batı yamaçlarının ağaçlandırılması ve 1992 yılındaki yeni yol yapımı nedeniyle antik yolun büyük bölümü yok olmuştur. Prostanna agorasının güneybatısındaki dükkânların önünden başlayarak akropolisin kuzeybatısındaki savunma kulesinin kuzeyinden geçen bir yol daha vardır. Bu yol kuzeyĞgüney doğrultulu yol ile birleşmektedir. Eğirdir yönüne giden, belli aralıklarla Akpınar Köyü yakınlarına kadar izlenebilen bir yolu da vardır [Özcan et al. 2017:361-4]. |
| Yorum ve tarihleme: |
